In deze serie van twee artikelen hebben we het over de rechten van het kind in de zorg. In de vorige editie van Heupge(w)richt bespraken we hoe je jonge kinderen tot 12 jaar bij hun behandeling kunt betrekken. Als je kind heel klein is, zul jij als ouder of verzorger de beslissingen nemen. Maar naarmate je kind ouder wordt, zal dat veranderen. In dit artikel gaan we dieper in op welke rechten kinderen van 12 tot 18 jaar in de zorg hebben. We sluiten af met het stuk, wat als je kind 18 wordt? Je kind is dan voor de wet volwassen en kan vanaf nu zelf beslissen over zijn of haar zorg.
Wat is er vastgelegd?
Van 12 tot 18 jaar zijn de volgende rechten van het kind in de zorg vastgelegd:
Recht op informatie:
- Kinderen hebben recht op uitleg over hun gezondheid, behandeling en mogelijke gevolgen in taal die zij kunnen begrijpen.
- Ouders en zorgverleners moeten ervoor zorgen dat kinderen weten wat er met hen gebeurt (informatieplicht).
Recht op medezeggenschap:
- Vanaf 12 jaar mogen kinderen meebeslissen over medische behandelingen en moeten hiervoor toestemming geven (wel samen met hun ouders of verzorgers).
- Vanaf 16 jaar zijn jongeren volledig zelfstandig beslissingsbevoegd. Ze mogen zonder toestemming van hun ouders beslissen over medische behandelingen.
Recht op privacy:
- Vanaf 12 jaar heeft een kind recht op medische geheimhouding. Dit betekent dat zorgverleners niet zomaar informatie met de ouders mogen delen zonder toestemming van het kind.
- Vanaf 16 jaar geldt volledige medische geheimhouding. Ouders hebben alleen inzage als de jongere dit toestaat.
Wat betekent dit in de praktijk?
In de praktijk betekent dit dat een 12-jarige met een heupafwijking samen met ouders en artsen kan beslissen over behandelingen. En dat een 16-jarige met een heupaandoening zelfstandig kan bepalen welke zorg die wil.
Het is daarom belangrijk om in deze jaren je kind voor te bereiden op deze veranderingen en het te leren hoe je goede medische beslissingen neemt. Hoe pak je dat aan?
Zorg voor duidelijke informatie.
Kinderen van deze leeftijd kun je bijvoorbeeld zelf laten zoeken naar informatie, eventueel met hulp van jou als ouder, zodat er naar betrouwbare bronnen gekeken wordt.
Moedig nieuwsgierigheid aan.
Laat er ruimte zijn voor vragen. Zorg voor een veilige sfeer waarin deze vragen gesteld kunnen worden. Er zijn geen foute of domme vragen. Kun je de vragen zelf niet beantwoorden? Maak dan samen een lijstje met vragen om aan de zorgverlener te stellen.
Betrek je kind in het proces.
Bespreek vooraf wat er bij een bezoek aan een zorgverlener gaat gebeuren. Laat je kind vragen opstellen. Vraag ook aan de zorgverlener of deze je kind in het gesprek wil betrekken.
Praat na.
Neem na elk bezoek nog eens door wat er allemaal is besproken. Snapt je kind het? Zijn er nog vragen? Neem eventueel het gesprek op zodat je het samen nog eens terug kunt luisteren.
Lijstje maken.
Als er een keus gemaakt moet worden, kun je de voor- en nadelen met je kind bespreken. Deze kun je bijvoorbeeld visueel maken door ze in een lijstje te zetten. Vraag ook wat je kind belangrijk vindt en wat hij of zij graag wil. In Heupge(w)richt 112 stond een artikel over het nemen van beslissingen in zorg- en hersteltrajecten.
houdend met diens leeftijd, controle te geven in het hele proces. Laat het keuzes maken. Wie mag er bijvoorbeeld mee naar de afspraak bij de zorgverlener? Heeft het een voorkeur voor een bepaalde zorgverlener? Voor een kleur rolstoel of krukken?
De voorkeur van het kind kan niet altijd worden gevolgd, maar je kunt wel aangeven dat diens mening belangrijk is en uitleggen waarom het soms niet mogelijk is om deze wens te volgen. Geef daarbij ook aan dat de arts en jullie als ouders altijd het besluit nemen in het belang van het kind.
16- en 17-jarigen hebben vrijwel dezelfde rechten als volwassenen als het gaat om medische zorg. Zij hebben recht op alle informatie en mogen zelf beslissen over hun behandeling. Begeleid je kind hierin, sta open voor overleg en steun waar mogelijk.
Je kind wordt 18 jaar, wat moet er allemaal geregeld worden?
Wordt je kind 18, dan gaat het over van de kinderzorg naar de volwassenzorg. Dat noemen ze transitie in de zorg, maar die duurt langer dan alleen de 18e verjaardag.
Als je kind 18 wordt, verandert er meer dan alleen diens positie in de zorg. Het mag stemmen en is zelf financieel verantwoordelijk. Daarnaast gaat steeds meer digitaal. Je kind moet nu gebruik maken van een eigen DigiD om in te loggen bij verschillende instanties. Het zal zelf een zorgverzekering moeten afsluiten en zorgtoeslag aanvragen.
Er is een handige checklist van de overheid die jullie hierbij kan helpen. Bekijk deze samen en regel deze dingen samen.
Ook al is je kind nu helemaal beslissingsbevoegd, het is toch fijn als er nog iemand meegaat naar de ziekenhuisbezoeken. Twee horen meer dan één. Dat kan een ouder zijn, maar vriend(in) of partner kan natuurlijk ook.
